U svakoj vanrednoj situaciji uzrokovanoj intenzivnijim padavinama i rastom vodostaja Drine, oči stanovnika Podrinja, osim ka nebu, usmjerene su i prema susjednoj Crnoj Gori i Hidroelektrani Piva na Mratinju. HE Piva je u pogonu od 1976. godine, a radi se o jednoj od najvećih betonskih lučnih brana u svijetu, visokoj 220 metara.
Strepnju građana, ali i lokalnih zvaničnika, pojačavaju sjećanja na decembar 2010. godine i plavni val koji je u gradovima nizvodno izazvao velike poplave i ogromnu materijalnu štetu. Takav scenario ovog januara nije se ponovio, ali vanredno stanje proglašeno je u Foči, Foči u FBiH i Zvorniku. Štete su pričinjene na objektima u priobalju i Fabrici vode u Goraždu, dok je nekoliko porodica u Novom Goraždu moralo biti evakuirano iz svojih domova. Strah od novih padavina, a više od protoka vode kroz tri turbine HE Piva traje danima. Potvrđuju to apeli načelnika općine Foča Milana Vukadinovića da Piva isključi barem dva agregata, kako bi se izbjeglo ugrožavanje ljudskih života, ali i izjava v.d. direktora Civilne zaštite RS Borisa Trninića, da je u koordinaciji s kabinetom premijera i načelnicima ugroženih općina izvršen pritisak na kolege iz HE na Mratinju da ne dođe do dodatnog propuštanja vode i većeg plavnog vala.
Nedim Suljić. Facebook
Pitanje je, mogu li ljudski životi ovisiti od apela i pritisaka, ili postoje pravila i odgovornost.
– Upravljanje hidroelektranama, poput HE Piva, koja je i najviša lučna brana u bivšoj Jugoslaviji, ali i sigurnost gradova u Podrinju regulisani su i pravnim propisima i tehničkim standardima, ali se u praksi veoma često oslanjaju na operativnu koordinaciju između država. BiH i susjedna Crna Gora imaju potpisane ugovore o saradnji u oblasti vodoprivrede, koji nalažu razmjenu informacija o vodostajima i najavljenim protocima. Međutim, potreba za pozivima i pritiscima često proizilazi iz vanrednih hidrometeoroloških uslova, kada se operativni planovi moraju mijenjati u realnom vremenu u ovisnosti od padavina na širem području sliva – kaže univerzitetski profesor i stručnjak za hidrotehniku, akademik Nedim Suljić.
On dodaje da su BiH i Crna Gora potpisnice međunarodnih konvencija, poput ESPOO konvencije o prekograničnom uticaju, te su obavezne osigurati da njihovi energetski objekti ne ugrožavaju susjedne zemlje.
– To ovdje nije baš uvijek ispunjeno. Negativni uticaj HE Piva na gradove u Podrinju, posebno Foču, Goražde, Višegrad, Zvornik, primarno se ogleda u povećanom riziku od naglih poplavnih talasa i nanošenja velike materijalne štete, ali i mogućnosti gubitka ljudskih života. Eventualno puštanje svih agregata na HE Piva istovremeno, posebno tokom obilnih padavina, u roku od nekoliko sati može podići nivo Drine za nekoliko metara, što bi bilo katastrofalno za područja uz Drinu u srednjem toku. Koordinirano upravljanje u kriznim situacijama nije dovoljno dobro, jer dok Crna Gora teži maksimalnoj proizvodnje električne energije, stanovnici Podrinja zavise o dobroj volji operatera na hidroelektrani da na vrijeme zatvori turbine – ističe Suljić za “Avaz”.
AVAZ
