Sigurnost građana na staroj infrastrukturi: Od tramvaja do kamenoloma, država ubija
Iako je pohvalno što je Vlada KS u posljednjem mandatu počela nabavljati nove tramvaje, vozila koja danas voze Sarajevom proizvedena su prije više od pola stoljeća. U međuvremenu je nestala država koja ih je kupila, nestale su generacije koje su ih prve koristile, a decenijama je stare tramvaje nadopunjavalo staro smeće koje su strani gradovi slali kao sadaku Sarajevu. Jedan od tih prastarih tramvaja nedavno je usmrtio mladog Erdoana Morankića i teško ranio Ellu Jovanović. Erdoanova smrt nije bila samo nesreća. Bila je posljedica sistema koji je dozvolio da vozila iz drugog vremena i dalje prevoze ljude u sadašnjosti.Tramvaji su samo početak
Ljudi u Bosni i Hercegovini svakodnevno ginu na putevima koji su u katastrofalnom stanju. Put od Sarajeva do Tuzle, koji povezuje dva najveća grada i dvije najmnogoljudnije regije u FBiH, izgleda poput prizora iz horor filma. Rupe, nepregledne krivine, nedostatak zaštitnih ograda, neosvijetljenost i opća zapuštenost nisu izuzetak, nego standard. Trideset godina novog puta nema. Sigurnost na cestama više zavisi od opreza pojedinca nego od sistema koji bi ga trebao štititi.
U gradovima, fasade s oronulih zgrada otpadaju i padaju na trotoare kojima hodaju građani. Zgrade stare decenijama stoje bez obnove, bez inspekcija koje funkcionišu i bez institucija koje bi spriječile tragediju prije nego što se dogodi.
Putevi opasni po život. Screenshot
U bolnicama, ljudi čekaju mjesecima na preglede i zahvate. U sistemu gdje vrijeme često znači razliku između života i smrti, čekanje postaje opasnost samo po sebi. Aparati su zastarjeli, kapaciteti nedovoljni, a sistem spor i neefikasan.
Željeznice funkcionišu na infrastrukturi iz prošlog vijeka. Elektroenergetski sistem opstaje zahvaljujući improvizaciji, a ne modernizaciji. Zrak u gradovima je među najzagađenijim u Evropi, a posljedice se mjere u skraćenim životima, bolestima i preranoj smrtnosti.
U rudnicima ljudi rade u opasnim uslovima, svjesni da sigurnost često zavisi od zastarjele opreme i nedovoljne kontrole. U Jablanici je kamenolom odnio živote ljudi, pokazujući još jednom šta se dešava kada sistem ne kontroliše ono što mora kontrolisati. Kada institucije ne funkcionišu, tragedija nije izuzetak. Ona je očekivani ishod.
Država doslovno ne funkcioniše ni u jednom od svojih osnovnih zadataka: da zaštiti živote građana i pruži im adekvatnu infrastrukturu.
Nedostatak odgovornosti
Razlog za to nije nedostatak novca. Budžeti rastu iz godine u godinu. Puni ih produktivno stanovništvo. Razlog je nedostatak odgovornosti.U sistemu u kojem niko ne snosi posljedice za neuspjeh, neuspjeh postaje trajan. Institucije ne funkcionišu jer nisu organizovane oko rezultata, nego oko političke kontrole. Budžeti se troši na budžetsku mašinerije i novčane transfere prema građanima kako bi ih se što više vezalo za budžet. Javna preduzeća služe strankama, a ne građanima. Funkcije postoje radi raspodjele moći, a ne radi rješavanja problema. U ozbiljnije projekte i izgradnju ulazi se rijetko, jer to zahtijeva daleko veći rad i odgovornost.
U takvom sistemu, modernizacija nije prioritet. Sigurnost nije prioritet. Odgovornost nije prioritet. Prioritet je opstanak sistema samog.
Zato tramvaji stari 50 godina i dalje voze. Zato putevi ostaju opasni. Zato bolnice kasne. Zato kamenolomi ubijaju. Zato država ne funkcioniše. Jer sistem koji ne kažnjava neuspjeh, proizvodi neuspjeh kao svoje normalno stanje
avaz
