Premijer BPK Goražde Senad Čeljo uputio hitan zahtjev Vladi FBiH: Uključite se u procjenu posljedica izgradnje HE Buk Bijela

Premijer BPK Goražde Senad Čeljo uputio je hitan zahtjev premijeru FBiH Nerminu Nikšiću i ministrima prostornog uređenja, poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva, te okoliša i turizma, Željku Nediću, Kemalu Hrnjiću i Nasihi Pozder, kojim traži da se Vlada FBiH aktivno uključi u procjenu posljedica izgradnje HE Buk Bijela, sadržanih u Studiji uticaja na životnu sredinu za hidroelektranu instalirane snage 118,10 MW kod Foče. Zahtjev će biti upućen i nadležnim institucijama u RS i komisiji koja do 7. marta organizira javne rasprave o nacrtu studije uticaja na životnu sredinu za HE „Buk Bijela“.- Nevladine organizacije, kao i pojedinci – stručnjaci iz oblasti geoekologije, hidrologije, geomorfologije, klimatologije, meteorologije, geologije, pedologije i drugih fizičkogeografskih disciplina – izražavaju ozbiljnu zabrinutost. Posebno upozoravaju da bi, u slučaju izgradnje i puštanja u rad HE „Buk Bijela“, uz zanemarivanje činjenice da još uvijek nije donesen Zakon o državnoj imovini, te uz brojne uočene nedorečenosti u Studiji, najteže posljedice mogle pogoditi Bosansko-podrinjski kanton, a naročito njegov administrativni i privredni centar – Goražde. Iz sadržaja Studije mogu se uočiti značajni negativni uticaji, kako uzvodno od predviđene brane, tako i nizvodno niz rijeku Drinu, zahvatajući veliki dio njenog uzdužnog profila koji se nalazi na teritoriji BPK. Ovom prilikom posebno ističemo problem hidrološke prirode, koji se odnosi na pojavu i intenzitet plavnih talasa u uslovima visokih vodostaja – navodi se u zahtjevu premijera BPK Senada Čelje.

Faksimil dokumenta. Ustupljena fotografija

On pojašnjava da su Studiji analizirana prirodna stanja prosječnih vodostaja, koja su u prošlosti bila relativno uravnotežena, ali da je izgradnjom HE „Piva“ u Crnoj Gori prirodni režim vještački izmijenjen, prvenstveno zbog njenog vršnog režima rada. U Studiji se navodi da u slučaju rada jednog agregata HE “Piva” ниво vodostaja raste za 120 centimetara, a prilikom rada drugog i trećeg agregara i za 191, odnosno 245 centimetara.

– Stanovnici BPK, a naročito ribari i lokalno stanovništvo uz obale Drine, svakodnevno su svjedoci ovih vještačkih plavnih talasa. Ukoliko se navedenim oscilacijama pridruže i dodatni plavni talasi, nastali radom HE „Buk Bijela“, njihov kumulativni efekat bi, prema podacima iz Studije, mogao dovesti do dodatnog povećanja vodostaja za približno 66 cm. Takvo povećanje predstavlja ozbiljan rizik za nizvodna područja. Posebno zabrinjava činjenica da u Studiji nisu izvršene analize scenarija vrlo visokih vodostaja, uz obrazloženje da ne postoje adekvatni ulazni hidrološki podaci. Ovakav pristup ostavlja otvorenim pitanje spremnosti sistema na ekstremne hidrološke događaje. Problematika se dodatno usložnjava imajući u vidu da se Goražde nalazi nizvodno od potencijalnog kumulativnog uticaja vršnog rada HE „Piva“ i planirane HE „Buk Bijela“, a istovremeno uzvodno od akumulacije HE Višegrad. U uslovima visokih vodostaja, akumulacija HE Višegrad formira plavne retardacije koje usporavaju oticanje velikih voda kroz riječno korito Drine. Time se stvara efekat „usporenog pražnjenja“, što dodatno povećava rizik od izlivanja rijeke i plavljenja urbanih zona – naglašava Čeljo, podsjećajući na poplave koje su pogodile Goražde 2010. i 2014. godine, uzrokujući značajnu materijalnu štetu i ugrožavanje sigurnosti stanovništva.Ovakvi rizici ne smiju se zanemariti i prihvatiti bez uspostavljanja sveobuhvatnog, integriranog i kontinuiranog hidrometeorološkog monitoringa, koji bi omogućio pravovremeno i simultano upozoravanje na pojavu ekstremnih meteoroloških i hidroloških događaja, upozoravaju iz Vlade BPK, te dodaju da, pored hidroloških, postoje i drugi potencijalni negativni uticaji izgradnje HE Buk Bijela – ekološki, geomorfološki, društveno-ekonomski i pravni, koji zahtijevaju detaljnu, nepristrasnu i interdisciplinarnu analizu.

– Iz navedenih razloga smatramo neophodnim da se Vlada FBIH aktivno uključi u sagledavanje svih relevantnih činjenica i posljedica, te da, u okviru svojih ustavnih i zakonskih nadležnosti, preduzme mjere radi zaštite interesa građana Bosansko-podrinjskog kantona i Federacije Bosne i Hercegovine u cjelini – zaključuje u svom dopisu Čeljo.

avaz