Na današnji dan 2006. godine, u Sarajevu je preminuo Zoran Bečić, bard bosanskohercegovačkog i regionalnog glumišta. Bio je jedan od onih glumaca čija se veličina nije mjerila samo brojem uloga, nego dubinom emocije koju je ostavljao iza sebe. Na sceni i pred kamerom djelovao je nenametljivo, ali upravo u tome se skrivala snaga autentičnog umjetnika koji je živio kroz svoje likove.
Rođen je 2. aprila 1939. godine u Čačku (Srbija), a diplomirao glumu na Beogradskoj dramskoj akademiji 1966. U Sarajevu je debitovao u nezaboravnoj predstavi Radoslava Dorića “Noć ubica”, a zatim je u tri sezone odigrao čitav niz zapaženih uloga u predstavama “Pljačka”, “Mračna komedija”, “Usamljena gomila”, “Veleizdajnički proces”, “Viktor ili djeca na vlasti” i “Idiot”.
Opsada Sarajeva
Godine 1971., otišao je u Beograd, ali se nakon dvije sezone vratio u Narodno pozorište Sarajevo, gdje je godinama poslije igrao brojne zapažene uloge, od kojih treba izdvojiti one u predstavama “Priče iz Bečke šume”, “Bašeskija”, “Čežnja pod brestovima”, “Nora”, “Hrvatski Faust”, “Na Božijem putu”, “Omer-paša Latas”… Uporedo je igrao i u Kamernom teatru 55.
Tokom opsade Sarajeva i agresije na Republiku Bosnu i Hercegovinu (1992. – 1995.) Zoran Bečić je nastavio svoj glumački rad u Sarajevu i bio jedan od utemeljitelja Sarajevskog ratnog teatra (SARTR) te akter kultne predstave “Sklonište”. Debitovao je i kao reditelj remake-postavkom predstave “Nije čovjek ko ne umre” Velimira Stojanovića. Nakon toga režirao je i “Memoare Mine Hauzen”, Safeta Plakala u produkciji SARTR-a, kao i dvije predstave u Kamernom teatru 55: “Suton” Ive Vojnovića i “Smrt i djevojka” Ariela Dorl’mana, a u Narodnom pozorištu Mostar predstavu “Nije čovjek ko ne umre”.
– Mnogi su me pitali jesam li ja, kao Srbin iz Čačka, požalio što sam ostao za vrijeme rata u Sarajevu. Nikada. I ne daj Bože da se to ponovi, učinio bih isto. Uz sve tuge, tragediju i užas kroz koji je prošao ovaj grad, bilo je toliko topline, ljubavi, razumijevanja i lijepih riječi – kazao je jedne prilike Bečić.
Oskar Prohaska
Glumio je i u brojnim TV serijama, ali je ostao upamćen po ulozi Oskara Prohaske iz serije “Viza za budućnost”.
U Narodnom pozorištu Sarajevo, gdje je proveo svoje posljednje glumačke dane, obavljao je i funkciju direktora Drame. Bečić je do kraja života igrao svoju posljednju ulogu, dobivši i posljednji aplauz na otvorenoj sceni, tumačeći lik Alihodže u predstavi “Legenda o Ali-paši”.
Publika je u njegovim ulogama prepoznavala iskrenost, onu rijetku sposobnost da glumac ne stoji između lika i gledatelja, nego da potpuno nestane u njemu. Kolege ga pamte kao čovjeka blage naravi, plemenitog duha i velikog profesionalizma. Njegov odlazak ostavio je prazninu u bosanskohercegovačkom teatru i filmu, ali i u srcima publike koja je u njegovim ulogama pronalazila dijelove vlastitog života.
U sklopu Festivala komedije Bosne i Hercegovine “Mostarska liska 2006.” posthumno mu je dodijeljena nagrada “Velika mostarska liska”.
Zoran Bečić nije bio samo glumac. Bio je svjedok jednog vremena i čuvar dostojanstva pozorišne umjetnosti.
Santorio Santorio. Wikipedia.org
Rođen ljekar Santorio Santorio, izumitelj termometra
1561. – Rođen ljekar Santorio Santorio, izumitelj termometra. Promoviran je za doktora medicine u Padovi 1582. godine. Proslavio se djelom “De medicina statica”. Uveo je u medicinsku praksu redovnu upotrebu vage. Dok je bio profesor u Padovi, stavio je mjernu skalu na Galilejev termoskop, u kojemu je temperatura mijenjala visinu stupca zraka i to je bio prvi termometar, kojim se služio za meteorološka mjerenja i određivanje jačine vrućice. Izumio je i poseban vlagomjer, pulsilogij (spravu za mjerenje frekvencije pulsa), te kateter za ekstrakciju mokraćnih kamenaca.
1772. – Umro švedski filozof Emanuel Svedenborg (Swedenborg), autor mističko-teozofskog učenja o prirodi, posebno o ljudskoj prirodi. O njegovim vizijama pisao je Imanuel Kant (Immanuel) u spisu “Snovi jednog duhovnika”. Djela: “Opera Filosofika et mineralia”, “Arkana koelestika”, “De nova Hierosolyma”.
1891. – Preminuo francuski slikar Žorž-Pjer Sera (Georges-Pierre Seurat), osnivač i glavni predstavnik škole poentilista ili divizionista, koji se više oslanjao na nauku o svjetlosti nego na neposredno opažanje. Nanosio je na platno mnoštvo sitnih tačaka čistih boja spektra, koje se u oku posmatrača slivaju u određene šare i tonove. Najčešće je slikao pejzaže, prizore iz cirkusa i s kupališta.
1929. – U Mostaru rođen Sulejman Rebac, slavni fudbaler i trener. Karijeru je počeo u mostarskom Veležu, za koji je odigrao više od 500 utakmica u periodu od 1947. do 1957. godine, nakon čega je prešao u splitski Hajduk, gdje je bio dio najbolje navale u historiji kluba. S Hajdukom je osvojio prvenstvo 1955. godine. Poslije Hajduka prešao je u FK Sarajevo, gdje je završio igračku karijeru. U karijeri je odigrao više od 1000 utakmica i postigao više od 600 golova. Poslije igračke nastavio je s trenerskom karijerom. Preminuo je 17. novembra 2006. godine.
1943. – Rođen Erik Ajdl (Eric Idle), britanski komičar, glumac, reditelj, ali i gitarist i tekstopisac. Pisao je i glumio kao član tima „Letećeg cirkusa Montija Pajtona“ (Monty Python). Uz skečeve, posebno se isticao pisanjem pjesama; neke o najpoznatijih pjesma su „The Philosophers Song“, „Galaxy Song“ (iz filma „Smisao života Montija Pajtona“ ) i popularna „Always Look on the Bright Side of Life“ (iz filma „Brajanov život“).
1956. – U Novom Sadu osnovane Jugoslavenske pozorišne igre “Sterijino pozorje”, povodom 150 godina rođenja i stogodišnjice smrti komediografa Jovana Sterije Popovića. Od tada se u tom gradu svakog maja organizira “Sterijino pozorje”.
Kristofer Lamber. Wikipedia.org
Rođen američki glumac Kristofer Lamber, junak filma “Gorštak”
1957. – Rođen Kristofer Lamber (Christopher Lambert), američki glumac francuskog porijekla. Holivudsku slavu i bogatstvo stekao je filmskim hitom “Gorštak” koji je potom nastavljen u svojevrsni mini-serijal. Do sada je producirao nekoliko filmova, a jedan od njih je i “Devet mjeseci”.
1974. – Prve fotografije Merkura snimio američki vještački satelit “Mariner 10”.
1981. – Rođena hrvatska glumica Dolores Lambaša. Ostvarila je uloge u nizu televizijskih sapunica, kao što su “Odmori se, zaslužio si”, “Dobre namjere”, “Zauvijek susjedi” i “Zakon ljubavi” i ine, a posljednja uloga bila joj je uloga Tamare Marin u serijalu “Ruža vjetrova”. Preminula je u 32. godini usljed teških povreda nakon saobraćajne nesreće na dionici autoceste A3 kod Sredanaca, 23. oktobra 2013. godine.
1982. – Umro njemački kompozitor Karl Orf (Carl Orff), autor scenske kantate “Karmina Burana”. Napisao je djelo “Muzika za djecu”, namijenjeno muzičkom obrazovanju djece, a za scenska djela “Antigona” i “Trionfo di Afrodite” uglavnom se koristio antičkom i srednjovjekovnom literaturom.
2008. – Preminuo Rajko Mitić, srbijanski fudbaler. Igrao je za beogradski BSK i Crvenu zvezdu, u kojoj se proslavio. Za „crveno-bijele“ odigrao je gotovo 580 utakmica, bio prvi kapiten tog tima i proglašen je za prvu „Zvezdinu zvijezdu“. Za reprezentaciju bivše SFR Jugoslavije odigrao je 59 utakmica i postigao 32 gola. Iz fudbala se povukao u 36. godini.
2019. – Umro Dobrica Erić, srbijanski književnik, pjesnik, prozni i dramski pisac. Prva zbirka pjesama “Svet u suncokretu” objavljena mu je 1959. godine. Od tada je objavio 40 knjiga za djecu, 23 zbirke pjesama, pet knjiga lirske proze i pet pozorišnih drama.
2025. – Preminuo Ričard Čemberlen (Richard Chamberlain), američki glumac i pjevač, najpoznatiji po televizijskim ulogama u 1960-im i 1980-im, koje su mu donijele status svjetske zvijezde. Čemberlen je rođen 31. marta 1934. u Beverly Hillsu. Glumio je u brojnim serijama i filmovima, a najpoznatiji su: “Dr. Kilder”, “Šogun”, “Ptice umiru pjevajući” i “Grof Monte Cristo”.
avaz
