Vijeće Evrope usvojilo rezoluciju o BiH: Pohvalili vlast u RS-u i poslali poruku o državnom Izbornom zakonu

Vijeće Evrope usvojilo je sinoć Rezoluciju o Bosni i Hercegovini, koja sadrži 10 tačaka i u kojima se konstatuje politička situacija i zadaci koji su pred nama. U popratnom izvještaju je ukazano na potrebne reforme, s naglaskom na Ustav BiH i Izborni zakon.
Izvjestioci Monitoring komiteta Zsolt Németh iz Mađarske i Pablo Hispán iz Španije podnijeli su i izvještaj pod nazivom “Funkcionisanje demokratskih institucija u Bosni i Hercegovini”.

Prijedlog rezolucije, koji su oni podnijeli, usvojen je nakon rasprave, budući da su ovaj dokument podržale sve poslaničke grupe. Protiv je bila samo Dunja Simonović Bratić iz Srbije.

Predsjedavajući Delegacije Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine (PSBiH) u Parlamentarnoj skupštini Vijeća Evrope (PSSE) Saša Magazinović, zamjenica predsjedavajućeg Delegacije Darijana Filipović, te članovi Delegacije Branislav Borenović, Sabina Ćudić i Mladen Bosić sinoć su, tokom zimskog zasjedanja PSSE u Strazburu, učestvovali u ovoj plenarnoj raspravi o monitoring izvještaju za Bosnu i Hercegovinu.U izvještaju se, govoreći o RS-u, Milorada Dodika krivi za političku krizu, ali je vlast u RS-u i pohvaljena s obzirom na to da su ukinuli sve sporne zakone i zaključke, koje je ranije osporio i Ustavni sud BiH.

Evo šta piše u usvojenoj rezoluciji.

Skupština konstatuje da su, prema saopštenju posmatračke misije Kongresa lokalnih i regionalnih vlasti Vijeća Evrope, prijevremeni predsjednički izbori bili “generalno dobro organizovani uprkos nekim nepravilnostima”, posebno u pogledu tajnosti glasanja. Skupština primjećuje da se zakonski okvir, izmijenjen u martu 2024. radi unapređenja integriteta i transparentnosti izbornog procesa, postepeno provodi. Skupština pozdravlja to što bi ove reforme trebale dovesti izborno zakonodavstvo u sklad sa evropskim standardima i, posebno, preporukama Kancelarije za demokratske institucije i ljudska prava Organizacije za evropsku sigurnost i saradnju (OSCE/ODIHR), Grupe država protiv korupcije (GRECO) i Evropske komisije za demokratiju putem prava (Venecijanske komisije).Skupština također sa zadovoljstvom primjećuje da su vlasti Republike Srpske poništile entitetske zakone usvojene od 2023. do 2025. godine, a koje je Ustavni sud Bosne i Hercegovine proglasio neustavnim, uključujući i poseban izborni zakon za Republiku Srpsku; zakone o nepokretnoj imovini korištenoj za funkcionisanje javnih organa; o neprimjeni odluka Ustavnog suda Bosne i Hercegovine; o zabrani djelovanja “vanustavnih institucija Bosne i Hercegovine” u Republici Srpskoj; izmjene Krivičnog zakona Republike Srpske; te zakon o uspostavljanju posebnog Visokog sudskog i tužilačkog vijeća za ovaj entitet.

Skupština još jednom naglašava obavezu Bosne i Hercegovine preuzetu prilikom pristupanja da, uz pomoć Evropske komisije za demokratiju putem prava (Venecijanske komisije), revidira svoje izborno zakonodavstvo u svjetlu standarda Vijeća Evrope i da ga, gdje je potrebno, izmijeni. Skupština podsjeća na potrebu ustavne reforme u Bosni i Hercegovini radi provedbe presude Sejdić i Finci protiv Bosne i Hercegovine, te prima k znanju presudu Velikog vijeća Evropskog suda za ljudska prava u predmetu Kovačević protiv Bosne i Hercegovine. U tom kontekstu, Skupština pozdravlja formiranje radne grupe za pripremu amandmana na Ustav Bosne i Hercegovine i nacrt Zakona o izmjenama i dopunama Izbornog zakona Bosne i Hercegovine. Skupština poziva političke stranke da postignu dogovor o tim amandmanima kako bi se ustavni i zakonodavni okvir uskladio sa zahtjevima Evropske konvencije o ljudskim pravima.Skupština poziva političke stranke da usvoje paket reformi kojim bi se unaprijedila funkcionalnost državnih institucija, te da pronađu održivo rješenje za pitanje državne imovine. Skupština primjećuje da bi takve reforme mogle predstavljati napredak ka ispunjavanju ciljeva i uslova potrebnih za zatvaranje Kancelarije visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu.

Skupština poziva Predsjedništvo Bosne i Hercegovine da, u skladu sa zahtjevima pravičnosti i transparentnosti, okonča postupak izbora sudije Evropskog suda za ljudska prava u ime Bosne i Hercegovine, te da bez daljeg odgađanja podnese Skupštini listu od tri kvalificirana kandidata.

Skupština ohrabruje vlasti Bosne i Hercegovine da nastave saradnju s Vijećem Evrope, posebno sa Venecijanskom komisijom, i da iskoriste njenu stručnost u procesu izborne i ustavne reforme. Skupština odlučuje pratiti dalji razvoj događaja u okviru svoje procedure monitoringa.

Rezolucija sadrži i obrazloženje, odnosno, izvještaj Németha i Hispána, koji oštro kritikuju Milorada Dodika, ali postoje i sporni dijelovi, koji se odnose na izmjene zakona za izbor članova Predsjedništva BiH. U tom smislu, izvještaj zaključuje:

“Pitanje Izbornog zakona, posebno u vezi sa Predsjedništvom Republike, predugo je predstavljalo kamen spoticanja između hrvatske i bošnjačke zajednice u Federaciji. Mora se pronaći rješenje kako bi se umanjilo nepovjerenje”, navodi se.

Iako izvještaj jasno ukazuje na Dodika kao krivca za krizu u Bosni i Hercegovini, u jednom njenom dijelu se naglašava da kriza nije bila sigurnosna.

Takva ocjena izvjestilaca predstavlja umanjivanje stvarne situacije u BiH, s obzirom na to da je Dodik mjesecima prijetio oružanim napadom ukoliko se državni policijski organ (SIPA) usudi da ga uhapsi zbog potjernice na kojoj se u tom trenutku našao. Takvo ponašanje predstavlja sigurnosnu, a ne samo političku krizu, kako tvrde u izvještaju.

U zaključku izvještaja se naglašava i to da je značajna institucionalna promjena u BiH i dalje potrebna.

“S obzirom na nedostatak povjerenja, smatramo da radikalna transformacija institucija Bosne i Hercegovine ostaje dugoročni cilj. Preduslovi za potpunu reformu Ustava danas ne postoje u stvarnosti Bosne i Hercegovine. Ipak, institucionalni okvir više ne može ostati nepromijenjen, jer status quo ne doprinosi poboljšanju situacije”, navodi se.

Bosna i Hercegovina je pristupila Vijeću Evrope 24. aprila 2002. godine. U skladu s tim, preuzela je i obavezala se poštovati niz konkretnih obaveza navedenih u Mišljenju br. 234. (2002) Parlamentarne skupštine.

Pozivajući se na svoju Rezoluciju 2574. (2024), Skupština ponavlja svoju punu podršku državi Bosni i Hercegovini i svim njenim građanima te poziva sve države članice Vijeća Evrope da poštuju ustavni i pravni poredak, suverenitet i teritorijalni integritet zemlje.

Skupština izražava zabrinutost zbog nedavnih dešavanja u Bosni i Hercegovini, obilježenih napadima na državu, vladavinu prava i institucije uspostavljene nakon Opšteg okvirnog sporazuma za mir. Ipak, ima razloga za nadu u svjetlu nedavnih odluka koje su ublažile neke od tih zabrinutosti.

Na dan 6. augusta 2025. godine, nakon presude prvostepenog Suda Bosne i Hercegovine da tadašnjeg predsjednika Republike Srpske, gospodina Milorada Dodika, osudi na jednu godinu zatvora (kasnije preinačene u novčanu kaznu) i izrekne šestogodišnju zabranu obavljanja javnih funkcija zbog nepoštivanja odluka visokog predstavnika, Centralna izborna komisija je poništila mandat gospodinu Dodiku. Kao posljedica toga, 23. novembra 2025. godine su održani prijevremeni izbori za predsjednika Republike Srpske.

klix