Na današnji dan 1968. godine, u Dubrovniku je rođena Suada Dilberović, prva žrtva i simbol početka stradanja civila tokom opsade Sarajeva u agresiji na Republiku Bosnu i Hercegovinu od 1992. do 1995. godine. Suada je bila studentica Medicinskog fakulteta Univerziteta u Sarajevu, ambiciozna, posvećena i, prema svjedočenjima prijatelja i porodice, vedra i puna života.
Sanjala je da postane doktorica i pomaže ljudima, ali ironija sudbine htjela je da njen život bude ugašen upravo u trenutku kada je njena generacija trebala graditi budućnost.
Njeno ime danas ne označava samo jednu osobu, nego cijelu generaciju mladih ljudi čiji su životi brutalno prekinuti u vihoru historijskih događaja koji su promijenili tok jedne zemlje.
U martu 1992. godine u Sarajevu je došlo do sukoba između pripadnika Srpske demokratske stranke (SDS) i policajaca pod kontrolom Vlade Rebublike Bosne i Hercegovine kada su Srbi na Grbavici i Vracama postavili barikade. Petog aprila 1992. godine građani Sarajeva održali su mirne demonstracije za mir. Dok su se okupljali, tražeći mir i suživot, Suada Dilberović našla se među njima. Bio je to skup nade, ali i straha, trenutak u kojem su građani pokušavali spriječiti nadolazeći rat.
Prvi pucnji
Pripadnici srpskih snaga potpomognuti Jugoslovenskom narodnom armijom (JNA) pucali su s hotela „Holiday Inn“ na okupljene građane na Marindvoru, pa su se demonstranti uputili ka Vrbanja mostu. Nakon što je masa krenula prema mostu, začuli su se pucnji iz obližnjih objekata. Najprije je pogođena Suada, a nekoliko minuta kasnije i Olga, majka dvoje djece. Više osoba tog dana je ranjeno, među kojima je bilo i djece.
Opsada Sarajeva, koja je uslijedila nakon tog kobnog dana, trajala je skoro četiri godine (1425 dana) i postala jedna od najdužih opsada u modernoj historiji. U tom periodu poginulo je više od 11,5 hiljada Sarajlija od čega 1.600 djece, a grad je svakodnevno bio izložen granatiranju i snajperskoj vatri. Suadina smrt tako je postala uvod u tragediju koja će obilježiti živote svih Sarajlija.
Most Suade i Olge
Mjesto na kojem je Suada izgubila život danas predstavlja jedno od ključnih mjesta kolektivnog sjećanja u gradu. Taj most nije samo geografska tačka, već simbol prelaska iz mira u rat, iz svakodnevice u tragediju. Svake godine, građani Sarajeva i brojni posjetioci na Mostu Suade i Olge polažu cvijeće i odaju počast, podsjećajući da se zaborav ne smije dopustiti.
Suada Dilberović danas je više od historijske činjenice, ona je simbol nevinosti, mladosti i nade koja je nasilno prekinuta. Njeno ime nosi snažnu poruku o cijeni rata i o potrebi očuvanja mira. U kolektivnom pamćenju Bosne i Hercegovine, ali i šire, ostaje kao podsjetnik na to koliko je krhak ljudski život i koliko je važno boriti se za društvo u kojem se takve tragedije nikada više neće ponoviti.
Univerzitet u Sarajevu, 15. novembra 2007. godine, Suadi je postumno dodijelio diplomu doktora medicine, koju je preuzela njena sestra Edina Dilberović.
“Kap moje krvi poteče i Bosna ne presuši”
Posljednji ispraćaj ubijene studentice bio je 8. aprila 1992. na sarajevskom groblju Bare. Šestog aprila 1996., Vrbanja most je preimenovan u Most Suade Dilberović i postavljena je spomen-ploča, a trećeg decembra 1999. dobio je današnji naziv – Most Suade Dilberović i Olge Sučić, a nova spomen-ploča s imenima žrtava postavljena je 6. aprila 2001. godine, na kojoj piše: “Kap moje krvi poteče i Bosna ne presuši”.
Nikola Kopernik. Wikipedia.org
Umro poljski astronom Nikola Kopernik, tvorac heliocentričnog sistema
1543. – Umro poljski astronom Nikola Kopernik, tvorac heliocentričnog sistema, jedne od najvećih prekretnica u historiji nauke, čime je utemeljio modernu astronomiju. Kopernik je u „Raspravici“ (između 1510. i 1514.) dao prvu skicu nove heliocentrične teorije, koja se suprotstavljala tadašnjem Ptolomejevom geocentričnom sistemu svijeta sa Zemljom u centru. Dnevno okretanje nebeskog svoda objasnio je dnevnim okretanjem ili rotacijom Zemlje, a smjene godišnjih doba obilaženjem Zemlje oko Sunca. Petlje u putanjama planeta objasnio je kao pojavu koja nastaje zbog kretanja Zemlje i planeta oko Sunca. Prema veličini petlji, koje što su manje to je planeta udaljenija od Sunca, Kopernik je odredio njihovu udaljenost od Sunca. Nepokretnost zvijezda i nepostojanje paralakse protumačio je kao posljedicu njihove ogromne udaljenosti od Zemlje. Kopernik je, ipak, pod utjecajem ukorijenjenih nazora, vjerovao da se nebeska tijela moraju ravnomjerno kretati po kružnicama. Taj problem je kasnije riješio Johan (Johannes) Kepler, njemački astronom, koji je otkrio nejednoliko kretanje planeta po elipsama, kojima se u centru nalazi Sunce.
1544. – Rođen engleski ljekar i fizičar Vilijam Gilbert, nazvan “ocem elektriciteta”, lični ljekar britanske kraljice Elizabete I. U fizici se proslavio – mada mu je ta grana nauke bila samo hobi – kapitalnim djelom “O magnetima”. Dokazao je da je Zemlja veliki loptasti magnet i da se igla na kompasu ne upravlja prema nebu, kako je do tada vjerovano, nego prema magnetnim polovima Planete. Shvatanjima magnetizma nebeskih tijela i elektriciteta snažno je utjecao na razvoj nauke.
Danijel Gabrijel Farenhajt. Vle.It
Rođen njemački fizičar Gabrijel Danijel Farenhajt
1686. – Rođen njemački fizičar Gabrijel Danijel Farenhajt (Daniel Gabriel Fahrenheit), koji je 1714. usavršio termometar, napunivši ga živom umjesto alkoholom. Fahrenhajtova termometarska skala ima 180 stepeni, za razliku od Celzijusove koja je podijeljena na 100 stepeni. Kada je počeo sastavljati svoje prve termometre, Farenhajt je koristio alkohol kao punjenje. Kasnije je otkrio da se bolji rezultati postižu sa živom, pa je svoje termometre počeo puniti živom umjesto alkoholom. Fahrenhajtova skala je prva standardizirana temperaturna skala za široku upotrebu, a i danas se koristi u nekim zemljama svijeta, uglavnom u SAD i na Jamajci. Mjerna jedinica Fahrenhajt označava se s °F.
1844. – Pronalazač telegrafa Semjuel Morze (Samuel Morse) iz Vašingtona je poslao u 65 kilometara udaljeni Baltimor prvu telegrafsku poruku u historiji, koja je glasila: “Šta je to Bog uradio?” Linija Vašington – Baltimor je postavljena za šest sedmica, pošto je prethodno Kongres SAD odobrio 30.000 dolara za njenu gradnju.
1905. – Rođen Mihail Šolohov, ruski književnik i nobelovac. Majka mu je bila Ukrajinka pa su zabilježene Šolohove riječi na trećem skupu književnika iz Ukrajine, 1954. godine, kada je kazao: “Moja mati mi je još u djetinjstvu usadila ljubav prema ukrajinskom narodu“. Prvo djelo koje je objavio bio je satirični članak „Test“, 1922., a prva knjiga „Priče s Dona“, 1926. godine. Tada je počeo pisati svoje najbolje djelo, roman “Tihi Don”, a završio ga je tek nakon 14 godina. Tema ovog romana su dešavanja u ratu i miru u sredini donskih kozaka u vrijeme Prvog svjetskog rata, revolucije i građanskog rata. Kako je bio vrstan pejzažist i poznavatelj kozačkih običaja, opisi prirode i kozačke sredine dali su romanu svježinu, pa je i to jedan od razloga što je bio načitanije djelo sovjetske književnosti. Za ovaj roman Šolohov je dobio Nobelovu nagradu za književnost, 1965. godine.
1941. – Rođen američki pjevač i kompozitor Robert Cimerman (Zimmerman), poznat kao Bob Dilan (Dylan), jedan od najpopularnijih muzičara 20. vijeka. Smislio je 1965. i popularisao tzv. folk-rok muziku, ali je komponovao i pjevao i mnoštvo balada, protestnih, kantri i folk pjesama. Na koncertima širom svijeta demonstrirao je muzičku univerzalnost, svirajući usnu harmoniku, gitaru, klavir.
1962. – U Zenici rođen Selim Arnaut, bosanskohercegovački književnik i kolumnist. Studirao je filozofiju sa sociologijom na Filozofskom fakultetu u Sarajevu. Nakon završenog studija u Sarajevu, zajedno s književnikom Zilhadom Ključaninom, pokrenuo je časopis „Književna revija“.
avaz
